Wat zijn ketonen?

Ketonen en diabetes type 1 

Bij mensen met diabetes type 1 maakt de alvleesklier geen insuline meer aan. Hierdoor is je lichaam afhankelijk van insuline. Zonder voldoende insuline kan glucose het bloed niet verlaten om je cellen van energie te voorzien. Als reactie hierop gaat je lichaam vetten verbranden om toch energie te maken. Daarbij ontstaan ketonen. Dit gebeurt vooral bij hoge bloedglucosewaarden of als je lichaam extra energie nodig heeft, bijvoorbeeld tijdens ziekte of stress. 

Een ophoping van ketonen in het bloed noemen we ketonenstapeling. Als de ketonenwaarden te hoog worden, kan dit leiden tot diabetische ketoacidose (DKA): een gevaarlijke, soms levensbedreigende situatie. Het is daarom belangrijk om de signalen op tijd te herkennen. 
 

Zijn ketonen schadelijk voor je lichaam? 

Een kleine hoeveelheid ketonen in het lichaam is niet gevaarlijk. Maar bij sommige situaties, zoals bij diabetes type 1, kan de hoeveelheid ketonen in het bloed snel te hoog oplopen. En dat kan schadelijk zijn. Daarom is het advies om ketonen te meten bij langdurig hoge bloedglucosewaardes of als je ziek bent. Als je geen bloedketonen meter met bloedketonen teststrips hebt, maar wel klachten, neem dan contact op met je behandelaar. 
 

Ketonen meten bij diabetes 

Als je diabetes type 1 hebt, is het verstandig om je ketonenwaarde te controleren in bepaalde situaties. Denk aan: 

• langdurig hoge bloedglucosewaarden (boven 13,9 mmol/l) 

• ziekte of koorts 

• misselijkheid of braken 

• onverklaarde vermoeidheid of sufheid 

Ketonen meten kan via het bloed of via de urine. Een bloedketonenmeter geeft de meest betrouwbare waarde. Heb je geen meter, maar wel klachten? Neem dan altijd contact op met je behandelaar. 
 

Klachten bij hoge ketonenwaarden 

Een verhoogd ketonengehalte geeft vaak duidelijke signalen. Veelvoorkomende klachten zijn: 

• Misselijkheid of braken 

• Buikpijn 

• Vermoeidheid of slaperigheid 

• Een adem die ruikt naar aceton (zoals nagellakremover) 

Gebruik je een insulinepomp en moet je braken? Het advies is om direct contact op te nemen met je behandelaar.  
 

Ketonenwaarden in het bloed 

Bij een meting via het bloed kun je de volgende richtlijnen aanhouden: 

• < 0,6 mmol/l – normaal 

• 0,6 – 1,5 mmol/l – licht verhoogd: houd goed in de gaten 

• 1,5 – 3,0 mmol/l – verhoogd: overleg met je arts 

• > 3,0 mmol/l – ernstig verhoogd: medische noodsituatie 
   

In het kort 

Ketonen zijn een alternatieve brandstof die vrijkomt bij vetverbranding. Bij mensen met diabetes type 1 kunnen ketonen gevaarlijk worden als het lichaam onvoldoende insuline heeft. Meet daarom je ketonen bij langdurig hoge bloedsuikers of ziekte. Bij klachten als misselijkheid, braken of een acetonachtige adem, is snel handelen essentieel. Twijfel je? Neem altijd contact op met je behandelaar.